Chat
1

Nguồn gốc Hương Trầm Quỳ Châu- Nghệ An

01-12-2017

 

Vào cữ tháng 9 âm lịch. Đến Quỳ Châu, một huyện miền núi Nghệ an. Hầu như ở khắp mọi nơi, đều thoảng trong không gian một mùi thơm dễ chịu - mùi hương trầm. Bởi chính tại đây, đất Quỳ Châu từ xưa nay đã nổi tiếng về hương trầm, bên cạnh các đặc sản thành danh như vịt bầu Quỳ Châu, măng khô, măng chua Mộc Nhĩ, thịt chua …cùng bao thứ đặc sản miền rừng khác.

Nguồn gốc của nghề quấn hương ở Quỳ Châu cũng bắt đầu từ một câu chuyện của một người nông dân cần mẫn. Cụ Võ Lê Hải sinh năm 1898  trong một gia đình nông dân nghèo ở xã Diễn Ngọc (huyện Diễn Châu). Sinh thời, cụ phải gánh muối lên bán tận vùng miền Tây xứ Nghệ mà vẫn thiếu ăn, thiếu mặc. Thấy vùng rừng núi Quỳ Châu rộng lớn, dân cư thưa thớt, cụ quyết định ở lại đây lập nghiệp và kết duyên cùng bà Nguyễn Thị Minh.

Hàng ngày, hai ông bà vào rừng làm nương rẫy, trỉa bắp trồng ngô. Một buổi sáng, sau khi phát xong đám rẫy, cụ đốt đống cỏ dại thì bỗng thấy có mùi hương thơm lạ, dịu ngọt, nhẹ nhành bay lên. Tìm hiểu thì thấy mùi hương tỏa ra từ rễ một loại cây thân mềm, có rễ chùm, cụ gọi đó là cây rễ hương. Nghĩ thầm, rễ cây này nếu đem giã nhỏ, phơi khô rồi cuốn thành cây hương thắp sẽ rất thơm nên cụ mang rễ cây về và ngày đêm tìm cách pha chế. Cụ thêm các nguyên liệu phụ khác như quế, bột bã mía phơi khô rồi dùng giấy viết chữ nho và thân cây phơi khô để cuốn thì mùi thơm ngọt càng đậm đà hơn. Từ đó, cụ chuyên tâm vào việc cuốn hương để dùng và bán cho bà con trong xóm. Nhiều cán bộ ở miền xuôi nghe tiếng cũng tìm lên, phải xếp hàng mà nhiều hôm còn không mua được.

Năm 1937, khi vua Bảo Đại du ngoạn thắng cảnh Thẳm Bua, thấy có mùi hương trầm thơm dịu ngọt, quyến rũ nên đã đưa về Cố đô Huế để dùng. Hương trầm Quỳ Châu từ đây bắt đầu con đường phát triển và khẳng định thương hiệu.

Năm 1985, cụ Hải mất đi nhưng nghề gia truyền vẫn được lưu giữ và phát triển. Không chỉ là con cháu cụ mà còn cả làng, cả  vùng  đất Tân Lạc quyết giữ lấy nghề của quê hương. Và bao năm đã trôi đi nhưng hương vị của trầm hương Quỳ Châu vẫn được giữ lại trong từng nén hương.

Hương trầm Quỳ Châu với những búp hương dài nhắn tuỳ loại, không cầu kỳ loè loẹt. Được “xe” quấn chặt bằng giấy bản, dài 40cm đến 1m thông dụng. Nhưng cho dù dài ngắn khác nhau, mỗi búp cũng chỉ lớn cỡ ngón tay trỏ người lớn, và đều có chung một đặc điểm: Cháy đượm, khói mỏng có mùi thơm ngọt, tàn hương (chu) uốn cong tuyệt đẹp. Đây thực sự là một thứ hàng hóa được ưa chuộng trên thị trường trong nước, và đã trở thành một thứ quà biếu quý giá cho người thân ở mọi nơi khi mỗi dịp xuân về Tết đến.

Để có những búp hương trầm thơm ngát Quỳ Châu, những người làm hương phải cầu kỳ chọn lựa nguyên liệu rất kỹ. Ngay từ mùa hè, họ đã đi khắp vùng để đặt mua rễ cây hương bài, một loại cây thuộc lồi thảo mộc, lá dài xanh ngắt thường mọc thành từng bụi, từng đám lớn ven khe suối hay trên sườn đồi dưới những tán lá rậm ẩm mát để làm nguyên liệu chính. Với bộ rễ chùm dày, đưa về phơi khô nghiền nát thành bột và có mùi thơm dịu . Mỗi ki lô gam rễ hương bài khô được mua với giá trên dươi 10.000 ngàn đồng. Với những chuyến đi lấy rễ hương bài ở vùng núi Tây bắc Nghệ An-vốn rất sẵn và việc thu hái không vất vả lắm, nên vào vụ có ngày những người chuyên đi khai thác thứ rễ cây hương bài cũng thu được cỡ vài ba chục ki lô gam.

Ngoài rễ cây hương bài, trong nguyên liệu làm hương trầm còn có thảo quả, hoa hồi,quế chi (hoặc bột lá quế khô), trầm xơ, bã mía và một vài thứ phụ gia đặc biệt được giữ kín khác. Phần lớn những thứ nguyên liệu trên đều có sẵn trong vùng. Duy chỉ có thảo quả là phải nhập từ Lạng Sơn, Cao Bằng. Tất cả mọi thứ đều được phơi khô xay nghiền thành bột mịn, trộn đều với nhau theo một công thức tỷ lệ nhất định thành bột hương. Người ta dùng giang, hay dùng cây lùng (thuộc họ giang ,nứa..) cũng có sẵn ở vùng này, chẻ nhỏ làm “chu”. “Chu” được phơi sương phơi nắng theo một kỹ thuật riêng, làm sao để “chu” khô ải mà không giòn dễ gãy. Tất cả bí quyết quyết định cho một búp hương cháy đều, tàn hương sau khi cháy còn nguyên với dáng uốn cong tuyệt đẹp là ở khâu kỹ thuật này. Việc chuẩn bị “chu” làm hương được hoàn tất từ nhiều tháng trước, phơi khô nhuộm phẩm đỏ phần gốc  hàng trăm, hàng triệu thanh “chu” cho cả một mùa làm hương trầm. Thời gian chuẩn bị đó, vào những ngày đẹp trời khắp các sân vườn, bất kể nơi nào rộng rãi thoáng sạch đều ngổn ngang lớp lang những thanh “chu” dưới nắng.

Để “xe” hương, người ta dùng một chiếc bàn gỗ đóng thủ công làm bàn “xe”. Với đầy đủ giấy bản, “chu” , hồ dính và bột hương nguyên liệu để sẵn trên bàn. Vào mùa làm hương trầm mọi người đều cắm cúi chăm chỉ nơi bàn “xe”, những búp trầm theo bàn tay khéo léo hiện dần ra thật đẹp. Với những người thành thạo, mỗi ngày họ “xe” được từ 1500 đến 2000 búp trầm đúng tiêu chuẩn. Đóng gói thành chục một, xếp vào thùng bảo quản để xuất cho các mối tiêu thụ.

Rải quanh một vùng, nhẩm tính chỉ riêng ở Thị trấn Quỳ Châu và ở xã Châu Hạnh lân cận đã tới trên dưới dăm sáu chục hộ chuyên "xe " quấn hương trầm, thử tính ước lượng số hương của mỗi gia đình làm ra hàng ngày, mới thấy kinh ngạc với số lượng hương trầm ở đây hàng ngày hàng tháng. Quả là một con số đáng kể.

Không riêng ở Quỳ Châu, mà ngay ở các huyện miền Tây Nghệ An khác như Nghĩa Đàn, Quế Phong , Quỳ Hợp cũng có nhiều gia đình làm nghề quấn hương trầm. Nhưng theo tôi được biết, thì ở hầu hết các thị trường trong nước mọi người vẫn thường gọi loại hương trầm hảo hạng này là hương trầm Quỳ Châu (bởi  dù được sản xuất từ đâu, nhưng vẫn tuân thủ theo  công thức cho  sản  phảm hương trầm  Quỳ  Châu). Hàng năm vào dịp giáp Tết Nguyên đán, hương trầm Quỳ Châu lại theo những chuyến xe toả đi khắp nơi. Và như một đặc sản tiêu biểu, trong danh mục quà xuân cho người thân ở xa, những chục hương trầm với nhãn mác thương hiệu hương trầm Quỳ Châu không thể thiếu. Và ngay cả những người xa quê, mỗi khi xuân về Tết đến trên bàn thờ tổ tiên mỗi lần đốt búp trầm thơm Quỳ Châu, cũng đỡ thấy thiếu vắng một nỗi niềm...

Từ năm 2009, Hương trầm Quỳ Châu đã được Liên hiệp  các HTX  tiểu thủ công và  Hiệp hội  các doanh nghiệp  vừa và nhỏ  Nghệ An công nhận là  Làng nghề truyền thống ở  Quỳ  Châu với gần  100 hộ gia đình  thành viên có kinh nghiệm, truyền thống. Có gia đình sản  xuất theo  quy mô nhỏ lẻ  xem như một nghề phụ, nhưng cũng không  ít gia đình  tập trung  đầu tư vốn liếng để hình thành cơ sở  sản  xuất quy mô  có hàng chục lao  động. Dù  với quy  mô lớn nhỏ thế nào, nhưng  chất lượng  của thứ hương trầm đặc  sản  vẫn được họ giữ gìn  với thương hiệu Hương Trầm  Quỳ  Châu đã thành danh  trên thị trường trong và ngoài nước với mùi  thơm không thể lẫn.. Điều  rất đỗi tự hào với những thành  viên trong làng nghề khi chứng kiến những búp hương trầm sang trọng trong bao bì hiện đại tự tin tới tay người tiêu dùng, mang thương hiệu Hương Trầm Quỳ Châu, đầy uy tín ./.

ĐẠI LÝ PHÂN PHỐI 

Địa chỉ:

Điện thoại : 

Tin tức mới

Quảng cáo